Diagnoza środowiska senioralnego gotowa, czas na politykę senioralną

Gmina Konstancin-Jeziorna opracowała diagnozę środowiska senioralnego. Dokument stanowi punkt wyjścia do tworzenia lokalnej polityki senioralnej. Będzie ona podstawą planowania działań na rzecz seniorów w kolejnych latach.

Celem diagnozy było rzetelne rozpoznanie sytuacji osób starszych mieszkających w gminie Konstancin-Jeziorna – zarówno tych aktywnych i zaangażowanych społecznie, jak i tych pozostających poza głównym nurtem życia publicznego. Badanie obejmowało analizę danych statystycznych i trendów demograficznych, warsztaty z przedstawicielami instytucji oraz ponad 60 pogłębionych wywiadów z seniorami i osobami pracującymi na ich rzecz. Dokument powstał na zlecenie gminy Konstancin-Jeziorna i został opracowany przez zespół Fundacji Think Tank Miasto.

W gminie Konstancin-Jeziorna mieszka 6826 osób w wieku 60+, co stanowi blisko 30 proc. wszystkich mieszkańców. Większość z nich mieszka w mieście, ale znacząca grupa żyje również w sołectwach. Widoczne jest zjawisko tzw. feminizacji starości – kobiety stanowią ok. 60 proc. populacji senioralnej. Liczba osób starszych systematycznie rośnie, co oznacza zwiększające się potrzeby w zakresie wsparcia społecznego, zdrowotnego i opiekuńczego.

Diagnoza pokazuje, że gmina dysponuje rozbudowaną ofertą instytucjonalną. Funkcjonują instytucje kultury, sportu i wsparcia społecznego, działa Rada Seniorów, koła seniorów oraz klub Senior+. Ośrodek Pomocy Społecznej realizuje usługi opiekuńcze dla osób w najtrudniejszej sytuacji życiowej, a mieszkańcy mogą korzystać z oferty zdrowotnej i uzdrowiskowej. Z badań wynika jednak, że problemem nie jest brak działań, lecz ich dostępność oraz skuteczność docierania do osób najbardziej potrzebujących. 

Sytuacja seniorów w gminie jest bardzo zróżnicowana – obok osób aktywnych funkcjonuje liczna grupa seniorów samotnych, wycofanych lub z ograniczoną samodzielnością, którzy nie korzystają z dostępnych form wsparcia. 

Jednym z najczęściej wskazywanych problemów jest mobilność. Brak wind w budynkach wielorodzinnych, zły stan chodników czy ograniczona dostępność transportu – zwłaszcza w sołectwach – sprawiają, że część seniorów ma trudności z opuszczaniem domu. W takich sytuacjach nawet bezpłatne zajęcia i inicjatywy pozostają poza ich zasięgiem.

Seniorzy zwracają także uwagę na problemy zdrowotne, choroby przewlekłe i ograniczenia ruchowe. Pojawiają się trudności w dostępie do lekarzy specjalistów, a także problem samotności i obniżonego nastroju. W diagnozie podkreślono niedostateczną dostępność wsparcia psychologicznego dla osób starszych.

Istotnym wyzwaniem pozostaje wykluczenie cyfrowe i informacyjne. Część seniorów nie korzysta z internetu ani nowoczesnych urządzeń, a informacje o ofercie są rozproszone i nie zawsze dostosowane do potrzeb osób starszych. W efekcie nawet wartościowe inicjatywy nie docierają do wszystkich zainteresowanych.

W diagnozie dużo miejsca poświęcono planowanemu Dziennemu Domowi Pobytu Seniora, który wskazywany jest jako brakujący element systemu wsparcia. Placówka mogłaby stanowić rozwiązanie pośrednie między ofertą aktywizacyjną a opieką całodobową, kierowane przede wszystkim do osób z ograniczoną samodzielnością.

Dzienny dom pobytu mógłby jednocześnie odciążyć rodziny opiekujące się niesamodzielnymi seniorami, zapewniając bezpieczną i profesjonalną opiekę w ciągu dnia. W diagnozie podkreślono, że funkcjonowanie takiej placówki powinno być powiązane z systemem usług opiekuńczych, rehabilitacją oraz transportem.

Najważniejszy wniosek z diagnozy jest jasny: gmina dysponuje znaczącymi zasobami i szeroką ofertą, jednak kluczowym wyzwaniem pozostaje lepsza koordynacja działań oraz skuteczne docieranie do seniorów najbardziej zagrożonych wykluczeniem.

W 2026 r. rozpocznie się proces tworzenia dokumentu polityki senioralnej gminy, opartego na wnioskach z przeprowadzonej diagnozy. Będzie on podstawą planowania działań na rzecz seniorów w kolejnych latach.

Diagnoza środowiska senioralnego w gminie Konstancin-Jeziorna dostępna jest do pobrania pod artykułem.